کتاب طوطی اثر زکریا هاشمی
جهت نمایش قیمت و خرید، سایز محصول خود را انتخاب کنید
محصولات مشابه
معرفی محصول
کتاب طوطی اثر زکریا هاشمی
کتاب طوطی نوشته‌ی زکریا هاشمی یکی از رمان‌های متفاوت و کمترشناخته‌شده‌ی ادبیات داستانی معاصر ایران است؛ اثری که تصویری بی‌پرده و خشن از زندگی در شهر نو تهران و آدم‌هایی که در حاشیه‌ی جامعه زندگی می‌کنند ارائه می‌دهد.
این رمان از جمله آثاری است که به دلیل موضوع و فضای خاص خود در دوره‌ای با محدودیت و ممنوعیت انتشار مواجه شد و بعدها به یکی از آثار قابل توجه در روایت زندگی محله‌ی شهر نو و طبقات فرودست جامعه تبدیل شد.
داستان کتاب طوطی
داستان درباره‌ی دو جوان به نام‌های هاشم و بهروز است؛ دو جوان یکه‌بزن و اغلب مست که شب‌های خود را در محله‌ی شهر نو تهران می‌گذرانند. روایت، زندگی روزمره و رفت‌وآمدهای این دو نفر را از میخانه‌ها و خیابان‌ها تا روسپی‌خانه‌های شهر نو دنبال می‌کند.
هاشم، راوی داستان، در جریان یک شوخی وانمود می‌کند که لال است. همین ویژگی، در کنار رفتار خشن و بزن‌بهادری او، تصویری متفاوت در ذهن زنان شهر نو ایجاد می‌کند. آنها به هاشم و بهروز اعتماد بیشتری پیدا می‌کنند و در این میان، زنی روسپی به نام طوطی بیش از دیگران به هاشم دل می‌بندد.
طوطی امیدوار است هاشم بتواند او را از زندگی تلخ و بن‌بستی که در آن گرفتار شده نجات دهد؛ اما هاشم و بهروز خود نیز فاصله‌ی چندانی با فضای تباه و بی‌امید پیرامونشان ندارند.
در این میان، نام «طوطی» تنها عنوان کتاب نیست؛ شخصیت طوطی به یکی از نقاط مهم عاطفی و انسانی داستان تبدیل می‌شود و سرنوشت او، تصویری از وضعیت زنانی است که در فضای بسته و بی‌رحم شهر نو گرفتار شده‌اند.
شهر نو در رمان طوطی
یکی از مهم‌ترین ارزش‌های رمان طوطی، فضای داستانی آن است. زکریا هاشمی به جای ساختن تصویری رمانتیک یا دور از واقعیت، زندگی در محله‌ی شهر نو را با زبانی صریح و خشن روایت می‌کند.
در این جهان، روسپیان، مردان یکه‌بزن، میخانه‌ها و مأموران نظم در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و داستان، زندگی روزمره‌ی آنها را بدون تلاش برای زیبا جلوه دادن واقعیت دنبال می‌کند.
به همین دلیل، رمان از نظر ثبت فضای اجتماعی یکی از آثار قابل توجه درباره‌ی شهر نو تهران به شمار می‌رود؛ محله‌ای که بعدها از میان رفت، اما بخشی از تاریخ اجتماعی تهران را در خود جای داده بود.
زبان و سبک روایت
یکی از مشخصه‌های اصلی کتاب، زبان کوچه‌بازاری و گفت‌وگوهای جاهلی آن است. دیالوگ‌ها بخش مهمی از پیشبرد داستان را بر عهده دارند و شخصیت‌ها با همان زبانی صحبت می‌کنند که متناسب با محیط اجتماعی داستان است.
این ویژگی باعث شده رمان از نظر زبان با بسیاری از آثار ادبی هم‌دوره‌ی خود تفاوت داشته باشد. نثر کتاب ساده، مستقیم و بی‌پیرایه است و نویسنده تلاش می‌کند فضای اجتماعی داستان را با همان زبان و اصطلاحات رایج میان شخصیت‌ها بازسازی کند.
طوطی از این نظر، بیشتر از آنکه به دنبال روایت یک داستان کلاسیک و پرحادثه باشد، به ثبت یک فضای اجتماعی خاص و آدم‌های گرفتار در آن می‌پردازد.
زکریا هاشمی؛ نویسنده، بازیگر و کارگردان
زکریا هاشمی در سال 1315 در شهر ری متولد شد. او نویسنده، بازیگر و کارگردان ایرانی است و فعالیت خود را از سال‌های جوانی در سینما آغاز کرد.
هاشمی در استودیوهای مختلف سینمایی فعالیت داشت و پس از آشنایی با فرخ غفاری وارد دنیای بازیگری شد. او در فیلم خشت و آینه به کارگردانی ابراهیم گلستان نیز بازی کرد و در همین دوران، نگارش رمان طوطی را آغاز کرد.
او بعدها در زمینه‌ی مستندسازی نیز فعالیت کرد و در دوران جنگ ایران و عراق برای تهیه‌ی فیلم‌هایی به جبهه رفت. حاصل بخشی از این تجربه‌ها در کتاب چشم باز، گوش باز بازتاب یافته است.
زکریا هاشمی در سال 1355 فیلمی بر اساس رمان طوطی ساخت؛ فیلمی که هیچ‌گاه به نمایش عمومی درنیامد. خود رمان نیز به دلیل محتوای آن با محدودیت انتشار مواجه شد.
هاشمی در سال 1363 از ایران مهاجرت کرد و در فرانسه اقامت گزید و بعدها به حرفه‌ی آشپزی روی آورد.
طوطی و سینمای زکریا هاشمی
ارتباط میان رمان طوطی و سینما را نمی‌توان نادیده گرفت. هاشمی علاوه بر نویسندگی، تجربه‌ی بازیگری و کارگردانی داشت و نگاه تصویری او به زندگی اجتماعی در شیوه‌ی روایت این رمان نیز قابل مشاهده است.
فضاهای خیابانی، دیالوگ‌های کوتاه و مستقیم، شخصیت‌های حاشیه‌ای و توجه به جزئیات زندگی روزمره، رمان را به اثری نزدیک به یک روایت سینمایی از زندگی در شهر نو تبدیل کرده است.
همین پیوند میان ادبیات و سینما، طوطی را در میان آثار داستانی مربوط به زندگی طبقات فرودست و حاشیه‌نشینان، اثری قابل توجه می‌کند.
نگاهی انتقادی به کتاب طوطی
محمدعلی سپانلو درباره‌ی این اثر، جذابیت آن را در گزارش روشن قواعد زندگی در محلات پست، توصیف چهره‌های نیمه‌تاریک راندگان و گردش زندگی در عشرت‌خانه‌ها دانسته و همچنین به گفت‌وگوهای پرجزئیات و متناسب با فضای داستان توجه کرده است.
از سوی دیگر، قاسم هاشمی‌نژاد در بررسی خود از طوطی، ضمن اشاره به صداقت اثر و قدرت آن در کشاندن خواننده به دنبال روایت، به ضعف‌هایی مانند نثر گسیخته، خامی، تکرار و یکنواختی نیز اشاره کرده است.
این تفاوت دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که طوطی اثری نیست که صرفاً بر اساس ارزش‌های فنی و کلاسیک داستان‌نویسی ارزیابی شود؛ اهمیت آن تا حد زیادی به فضای اجتماعی منحصربه‌فرد، زبان خاص و تصویری که از بخشی فراموش‌شده از تهران ارائه می‌دهد بازمی‌گردد.
بخشی از کتاب طوطی
دست‌های‌مان را زیر بغل هم قفل کردیم که نخوریم زمین. هر طرفی که بهروز تلو تلو می‌خورد مرا هم همراهش می‌کشید، هر طرفی که من تلو تلو می‌خوردم بهروز را می‌کشیدم. هر دو مست و بی‌اراده می‌رفتیم. یک مست دیگر به من تنه زد و دور شد. ایستادم، بهروز هم ایستاد. مرد مست دور شده بود. گفتم: «بی‌معرفت می‌بینه که ما داریم می‌ریم بازم تنه می‌زنه.»
این بخش، لحن محاوره‌ای و فضای کوچه‌بازاری رمان را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ فضایی که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های طوطی است.
چرا کتاب طوطی اهمیت دارد؟
اهمیت این رمان تنها در داستان آن خلاصه نمی‌شود. طوطی سندی داستانی از بخشی از تاریخ اجتماعی تهران است که کمتر در ادبیات فارسی با چنین صراحتی روایت شده است.
شهر نو در این رمان نه به‌عنوان یک پس‌زمینه‌ی ساده، بلکه به‌عنوان محیطی زنده و تأثیرگذار بر رفتار و سرنوشت شخصیت‌ها حضور دارد. آدم‌های داستان نیز اغلب در چرخه‌ای از فقر، خشونت، اعتیاد، روسپیگری، بی‌پناهی و ناامیدی گرفتار شده‌اند.
فضای اثر از ابتدا تا پایان تیره و تلخ باقی می‌ماند و نویسنده برخلاف بسیاری از روایت‌های کلاسیک، تلاش چندانی برای ارائه‌ی یک پایان نجات‌بخش یا امیدبخش ندارد.
از این منظر، رمان طوطی زکریا هاشمی را می‌توان یکی از آثار قابل توجه برای علاقه‌مندان به ادبیات اجتماعی، تاریخ اجتماعی تهران، ادبیات حاشیه و رمان‌های واقع‌گرایانه‌ی معاصر دانست.
مشخصات کتاب
- عنوان: طوطی
- نویسنده: زکریا هاشمی
- موضوع: رمان، ادبیات داستانی، ادبیات اجتماعی
- زبان: فارسی
- نوع اثر: رمان
- ناشر: بنگاه مطبوعاتی هدف
- سال چاپ: 1367
- تعداد صفحات: 403 صفحه
- نوع جلد: شومیز
- مناسب برای: علاقه‌مندان به ادبیات معاصر ایران، رمان‌های اجتماعی، تاریخ اجتماعی تهران و آثار زکریا هاشمی
دیدگاه‌ها